GPSR Nedir? Kapsam, Ürünler ve AB Yükümlülükleri
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (Tüzük (AB) 2023/988), 13 Aralık 2024 tarihinden beri uygulanmaktadır. Tüketici ürünleri için AB'nin genel güvenlik çerçevesidir ve ürüne özgü AB kurallarının düzenlemediği güvenlik yönlerini tamamlar.
GPSR nedir?
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü, yani Tüzük (AB) 2023/988, AB pazarına sunulan veya piyasada bulundurulan tüketici ürünlerinin güvenliği için genel çerçevedir. Bir ürün riskini aynı ölçüde düzenleyen özel AB güvenlik hükümleri yoksa doğrudan uygulanır; özel mevzuatın düzenlemediği yönlerde onu tamamlar ve ilgili işletmecilere hukuki yükümlülükler getirir. GPSR, 13 Aralık 2024 tarihinden beri uygulanmaktadır.
GPSR uyumluluğu ne demektir?
GPSR uyumluluğu, ürünün normal veya makul öngörülebilir kullanım koşullarında güvenli olduğunun ve ilgili ekonomik işletmecilerin görevlerini yerine getirdiğinin gösterilmesidir. Uygulamada ürün kimliği, uygun güvenlik analizi, güncel teknik dokümantasyon, izlenebilirlik, gerekli uyarı ve talimatlar, doğru çevrim içi teklif bilgileri ile olay ve düzeltici önlem süreçleri gerekir. Ürüne özgü diğer AB mevzuatı ayrıca incelenmelidir.
Bu sayfa, Almanya merkezli Grüner Baum GmbH'nin ürün kapsamı, dokümantasyon ve Madde 16 inceleme pratiğini yansıtır. İnceleyen: Hatice Muazzez Bodur →
Kısaca GPSR
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (Tüzük (AB) 2023/988), 13 Aralık 2024 tarihinden beri uygulanmaktadır. Tüketici ürünleri için AB'nin genel güvenlik çerçevesidir ve ürüne özgü AB kurallarının düzenlemediği güvenlik yönlerini tamamlar.
- Tüketici ürünleri, GPSR'nin kapsam kuralları ve açık istisnaları saklı kalmak üzere düzenlenir.
- Hem fiziksel mağaza hem çevrimiçi satış kanalları geçerlidir.
- İkinci el, tamir edilmiş ve yenilenmiş ürünler de kapsama girebilir.
- Ürünün işleyişine ait yazılım ve uygulamalar da değerlendirilir.
- Madde 16 kapsamındaki bir ürün, piyasaya arz edilmeden önce AB'de yerleşik sorumlu bir ekonomik işletmeciye sahip olmalıdır.
“Sadece Avrupa Birliği (AB) GPSR üzerine uzmanız.”
AB'de tüketici ürünü satıyorsanız, ürün güvenliğini belgeleyip gösterebilmeniz gerekir. Yasal istisnalar arasında tıbbi ürünler, gıda ve yem, canlı bitki ve hayvanlar, bitki koruma ürünleri ve antikalar bulunur; kesin kapsam ürün özelinde incelenmelidir.
GPSR Hangi Ürünleri Kapsar?
GPSR, açık istisnaları saklı kalmak üzere tüketici ürünlerine uygulanır. Özel AB mevzuatı aynı güvenlik amacını düzenliyorsa o risk için özel hükümler önceliklidir; diğer yönler GPSR kapsamında kalabilir.
✓ Kapsam incelemesi gereken ürün grupları
- Mobilyalar.
- Giysiler ve tekstil ürünleri.
- Ev gereçleri ve mutfak aksesuarları.
- Dekorasyon ürünleri.
- El aletleri.
- Özel düzenlemesi olmayan basit elektronik cihazlar.
- Çocuk ürünleri ve oyuncaklar.
- Takı ve aksesuar.
- Spor ve eğlence ekipmanları.
- Bahçe ve dış mekan ürünleri.
- İkinci el, tamir edilmiş ve yenilenmiş ürünler.
- Ürünün işleyişi için gerekli yazılım ve uygulamalar.
✗ Kapsam Dışı Ürünler (İstisnalar)
- Beşeri ve veteriner tıbbi ürünler (ilaçlar).
- Gıdalar ve hayvan yemleri.
- Canlı bitkiler ve hayvanlar.
- Hayvansal yan ürünler ve bunlardan elde edilen ürünler.
- Bitki koruma ürünleri (pestisitler).
- Tüketicilerin üzerinde seyahat ettiği ve hizmet sağlayıcının işlettiği ulaşım ekipmanları.
- Madde 2(2)(h)'de belirtilen hava araçları.
- Antikalar.
- Kullanılmadan önce tamir edilecek veya yenilenecek olduğu açıkça belirtilerek sunulan ürünler.
Fiziksel mağazada ve mesafeli satışta sunulan ürünlere aynı kapsam incelemesi uygulanır. Gerekli belgeler ve görevler; ürüne, risklerine ve her işletmenin tedarik zincirindeki gerçek rolüne bağlıdır.
GPSR, eski GPSD kurallarını nasıl değiştirdi?
GPSR, 2001/95/AT sayılı Direktifin yerini 13 Aralık 2024'te aldı. Geçiş; doğrudan uygulanan bir tüzük ile teknik kayıtlar, çevrim içi teklifler ve AB'de yerleşik sorumlu ekonomik işletmeci için açık kurallar getirdi.
1 Eylül 2026 tarihinde güncellendi. Karşılaştırma, bağlayıcı mevzuat metnine ve Avrupa Komisyonunun 2025 iş rehberine dayanır.
| Konu | GPSD — 2001/95/AT sayılı Direktif | GPSR — Tüzük (AB) 2023/988 |
|---|---|---|
| Hukuki biçim | Ulusal hukuk yoluyla uygulanan bir AB direktifiydi. | Tüm AB üye devletlerinde doğrudan uygulanan bir AB tüzüğüdür. |
| Uygulama dönemi | Geçiş hükmü, 13 Aralık 2024'ten önce uygun biçimde piyasaya arz edilen ürünleri korumaya devam eder. | 13 Aralık 2024'ten beri uygulanır; ürün ve risk bazlı kapsam kuralları belirleyicidir. |
| Güvenlik kayıtları | Üretici ve dağıtıcılar için genel ürün güvenliği görevleri belirliyordu. | Madde 9, üreticinin iç risk analizi yapmasını, teknik dokümantasyon hazırlamasını ve bunu 10 yıl saklamasını açıkça ister. |
| Çevrim içi satış | Genel ürün güvenliği görevleri bütün satış kanallarında geçerliydi. | Madde 4 teklifin AB tüketicilerini ne zaman hedeflediğini; Madde 19 teklif bilgilerini ve Madde 22 pazar yeri görevlerini düzenler. |
| AB sorumlu ekonomik işletmecisi | 2001/95/AT sayılı Direktifin kendisinde GPSR Madde 16'ya denk bir kural yoktu. | Madde 16, kapsamdaki ürünler piyasaya arz edilmeden önce AB'de yerleşik sorumlu bir ekonomik işletmeci ister. |
Belirleyici olan somut ürün ve risk kapsamıdır. GPSR, aynı riski zaten düzenleyen ürüne özgü AB güvenlik mevzuatının yerini almaz.
Kimler GPSR Sorumluluğu Kapsamındadır?
GPSR, tanımlanmış tedarik zinciri rollerine farklı görevler yükler. Bir işletme, somut ürün için gerçekte ne yaptığına bağlı olarak birden fazla role sahip olabilir.
Sık Sorulan Sorular
GPSR ne zamandan beri uygulanıyor?
Tüzük (AB) 2023/988, 13 Aralık 2024 tarihinden beri uygulanmaktadır. Bir AB tüzüğü olarak üye devletlerde doğrudan uygulanır. Buna rağmen somut bir ürünün veya riskin GPSR, ürüne özgü AB güvenlik mevzuatı ya da farklı yönler bakımından her ikisi tarafından düzenlenip düzenlenmediği, ürün özellikleri ve kapsam kuralları üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
GPSR'nin açılımı nedir?
GPSR, General Product Safety Regulation ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçesi Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü'dür. Bu ad genellikle 13 Aralık 2024 tarihinden beri uygulanan ve tüketici ürünleri için genel AB güvenlik çerçevesini kuran Tüzük (AB) 2023/988'i ifade eder.
GPSR'nin kapsamı nedir?
GPSR, açıkça belirtilen bir istisna bulunmadıkça AB pazarına sunulan veya piyasada bulundurulan tüketici ürünlerine uygulanır. Özel AB mevzuatı belirli bir güvenlik riskini düzenliyorsa o risk için özel hükümler geçerlidir; GPSR düzenlenmeyen yönleri tamamlar. Bu nedenle kapsam, yalnızca geniş ürün kategorisine göre değil ürün ve risk bazında değerlendirilmelidir.
GPSR, GPSD'nin yerini aldı mı?
Evet. Tüzük (AB) 2023/988, GPSD olarak bilinen 2001/95/AT sayılı Genel Ürün Güvenliği Direktifi'ni 13 Aralık 2024 itibarıyla yürürlükten kaldırdı. Geçiş hükmü, bu tarihten önce GPSD'ye uygun biçimde piyasaya arz edilmiş ürünleri korur; bu tarihten itibaren piyasaya arz edilen ürünler güncel uygulanabilir kurallara göre değerlendirilmelidir.
GPSR hangi ürünleri kapsar?
GPSR, açıkça belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere tüketici ürünleri için genel güvenlik çerçevesidir. Özel AB mevzuatı belirli bir risk için aynı güvenlik amacını düzenliyorsa o riske özel hükümler uygulanır; düzenlenmeyen yönler GPSR kapsamında kalabilir. Bu nedenle kapsam yalnızca geniş bir ürün kategorisi adına bakılarak belirlenemez.
GPSR kapsamında kimlerin yükümlülükleri vardır?
Üretici, ithalatçı ve dağıtıcıların kendi rollerine karşılık gelen görevleri vardır; Madde 16 ayrıca kapsamdaki ürünler için AB'de yerleşik sorumlu bir ekonomik işletmeci ister. Çevrim içi pazar yeri sağlayıcılarının Madde 22 kapsamında ayrı görevleri bulunur. Satıcının rolü tedarik zincirinde gerçekte ne yaptığına göre belirlenir; pazar yeri kullanmak üretici, ithalatçı veya dağıtıcı görevlerini ortadan kaldırmaz.
GPSR tek bir standart uyum sertifikası oluşturur mu?
Hayır. GPSR bütün ürünler için tek bir resmî sertifika oluşturmaz. Uyum; ürüne özgü güvenlik kanıtları, teknik dokümantasyon, izlenebilirlik ve etiketleme ile uygulanabilen başka AB ürün mevzuatının gerektirdiği test, beyan veya uygunluk değerlendirme kayıtlarıyla desteklenir. GPSR sertifikası adıyla sunulan ticari bir belge, bu temel kanıtların yerini tutmaz.
Hukuki Dayanak
- Regulation (EU) 2023/988 — EUR-Lex — Ürüne özel GPSR incelememizi dayandırdığımız bağlayıcı mevzuat metni.
- Directive 2001/95/EC — EUR-Lex — Yürürlükten kaldırılan direktif ve geçiş karşılaştırmasında kullanılan hükümleri.
- European Commission Notice C/2025/6233 — Operasyonel uyum incelememizde kullandığımız rol bazlı Komisyon rehberi; bağlayıcı olan mevzuat metnidir.
Bu rehberdeki anahtar terimler, tanımlarıyla
Her terim, GPSR sözlüğündeki tanımına ve dayandığı maddeye bağlanır.
Hemen Bizi Arayın
GPSR uyumu ve Avrupa Birliği (AB) Sorumlu Kişi hakkındaki tüm sorularınızı yanıtlayalım.
İletişime Geçin →