GPSR sözlüğü: sorumluluğun kimde olduğunu belirleyen terimler

GPSRYasal terim

Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü, (AB) 2023/988. 13 Aralık 2024'ten bu yana AB genelinde uygulanıyor ve eski 2001/95/AT sayılı Genel Ürün Güvenliği Direktifi'nin yerini aldı. Daha özel AB ürün mevzuatının kapsamadığı tüketici ürünleri için güvenlik yükümlülükleri koyar.Kaynak: (AB) 2023/988 sayılı Tüzük

Sorumlu KişiYasal terim

Kapsamdaki bir ürün için Madde 16'daki görevlerden sorumlu olan, AB'de yerleşik ekonomik operatör. Bu bir unvan değil, bir roldür: tedarik zincirine göre AB'de yerleşik üretici, ithalatçı, yazılı olarak atanmış yetkili temsilci ya da sipariş karşılama hizmet sağlayıcısı olabilir.Kaynak: GPSR Madde 16

Yetkili TemsilciYasal terim

Üreticiden aldığı yazılı vekâletle onun adına belirli görevleri yerine getirmek üzere AB'de yerleşik kişi. Yetkili temsilci Madde 16 Sorumlu Kişi rolünü üstlenebilir, ancak iki terim birbirinin yerine geçmez: Sorumlu Kişi yükümlülüğü adlandırır, yetkili temsilci ise onu karşılamanın bir yoludur.Kaynak: GPSR Madde 3 ve Madde 16

Ekonomik operatörYasal terim

Üretici, yetkili temsilci, ithalatçı, dağıtıcı, sipariş karşılama hizmet sağlayıcısı ya da ürünlerin imalatı veya piyasada bulundurulmasına ilişkin yükümlülüğü olan diğer gerçek ve tüzel kişileri kapsayan üst terim.Kaynak: GPSR Madde 3

İthalatçıYasal terim

Üçüncü bir ülkeden gelen ürünü AB pazarına arz eden, AB'de yerleşik gerçek veya tüzel kişi. Üretici AB dışındaysa ve yetkili temsilci atanmamışsa, Madde 16 yükümlülüklerini genellikle ithalatçı taşır.Kaynak: GPSR Madde 3

Sipariş karşılama hizmet sağlayıcısıYasal terim

Sahibi olmadığı ürünler için depolama, paketleme, adresleme ve sevkiyattan en az ikisini sunan sağlayıcı. Madde 16 operatörü olması yalnızca son çaredir: AB'de yerleşik üretici, ithalatçı veya vekâletli yetkili temsilci yoksa devreye girer.Kaynak: GPSR Madde 3

Madde 16Yasal terim

Kapsamdaki bir ürünün AB pazarına ancak belirli görevlerden sorumlu, AB'de yerleşik bir ekonomik operatör varsa arz edilebileceğini düzenleyen GPSR maddesi. Madde 16(3), bu operatörün adını veya tescilli ticari adını ya da markasını, posta adresini ve elektronik adresini ürünün, ambalajının, paketin veya beraberindeki bir belgenin üzerinde göstermeyi zorunlu kılar.Kaynak: (AB) 2023/988 sayılı Tüzük

Madde 19Yasal terim

GPSR'nin mesafeli satış maddesi. Kapsamdaki bir çevrim içi teklifin üreticinin kimliğini ve iletişim bilgilerini, üretici AB dışındaysa Sorumlu Kişi bilgilerini, görsel dahil ürünü tanımlayan bilgileri ve varsa uyarı veya güvenlik bilgilerini açık ve görünür biçimde göstermesini ister.Kaynak: (AB) 2023/988 sayılı Tüzük

(AB) 2019/1020 Madde 4Yasal terim

AB'de yerleşik dört olası operatör yolunu ve bunlara bağlı belge, makam iş birliği ve düzeltici faaliyet görevlerini sayan piyasa gözetimi kuralı. Yükümlülüğün hangi operatörde olduğunu belirlerken GPSR Madde 16 ile birlikte okunur.Kaynak: (AB) 2019/1020 sayılı Tüzük

Piyasaya arzYasal terim

Bir ürünün Birlik pazarında ilk kez bulundurulması. Bu an önemlidir: Madde 16 operatörünün bu noktadan ÖNCE var olması gerekir, sorun çıktıktan sonra değil.Kaynak: GPSR Madde 3

Yazılı vekâletYasal terim

Üreticinin bir yetkili temsilci atadığı ve kapsanan ürünler ile görevleri tanımladığı belge. Ürünleri adlandıran yazılı bir vekâlet olmadan, bir sağlayıcının bilgilerinin etikette bulunması o sağlayıcıyı o ürünler için sorumlu operatör yapmaz.Kaynak: GPSR Madde 16

Teknik dosyaYasal terim

Üreticinin hazırlayıp saklaması gereken, iç risk analizini ve ürünün genel güvenlik gerekliliğini nasıl karşıladığının açıklamasını içeren kayıtlar. Madde 16 operatörü bu belgeleri talep hâlinde piyasa gözetim makamına sunabilmelidir.Kaynak: GPSR Madde 9

Risk değerlendirmesiYasal terim

Ürünün tehlikelerinin, öngörülebilir kullanım ve yanlış kullanımının, risk altındaki kullanıcıların ve bu tehlikeleri kontrol eden önlemlerin iç analizi. Bir güvenlik iddiasının arkasındaki kanıttır; tek başına sertifika veya test raporu risk değerlendirmesi değildir.Kaynak: GPSR Madde 9

Safety GateYasal terim

Tehlikeli gıda dışı tüketici ürünleri için AB hızlı uyarı sistemi; eski adıyla RAPEX. Makamlar risk taşıdığı tespit edilen ürünler için uyarı yayımlar; bir operatör benzer bir ürünün bildirildiğini bu sistemi izleyerek öğrenir.Kaynak: GPSR Bölüm VII

Safety Business GatewayYasal terim

Ekonomik operatörlerin risk taşıyan bir ürünü makamlara bildirdiği ve kaza bildirimlerinin yapıldığı Komisyon portalı. Kamuya açık Safety Gate'in işletme tarafındaki karşılığıdır.Kaynak: GPSR Madde 20 ve Madde 35

Piyasa gözetim makamıYasal terim

Her üye devlette ürünleri denetleme, belge isteme ve düzeltici önlem emretme yetkisi olan ulusal makam. Madde 16 operatörü, bu makamların muhatap aldığı temas noktasıdır.Kaynak: (AB) 2019/1020 sayılı Tüzük

Düzeltici faaliyetYasal terim

Bir üründe risk tespit edildiğinde alınan önlemler: bilgilerin düzeltilmesinden piyasadan çekmeye, tüketiciden geri çağırmaya kadar uzanır. Madde 16 operatörü kapsadığı ürünler için bu önlemlere katkı vermek zorundadır.Kaynak: GPSR Madde 16 ve Bölüm VII

Uygunluk beyanıYasal terim

Üreticinin, ürünün kendisine uygulanan özel AB mevzuatının gerekliliklerini karşıladığına dair imzalı beyanı. GPSR'nin kendisi uygunluk beyanı doğurmaz; belge oyuncak, elektrik veya telsiz mevzuatı gibi ürüne özel kurallardan doğar.Kaynak: ürüne özel AB mevzuatı

CE işaretiYasal terim

Üreticinin, ürünün işareti gerektiren özel AB mevzuatına uyduğuna dair beyanı. GPSR bir CE işareti getirmez ve GPSR sertifikası diye bir şey yoktur; yalnızca GPSR kapsamındaki bir ürün GPSR nedeniyle CE işareti taşımaz.Kaynak: ürüne özel AB mevzuatı

GPSDYasal terim

Genel Ürün Güvenliği Direktifi 2001/95/AT; önceki çerçeve. Yürürlükten kaldırılmış ve 13 Aralık 2024'ten bu yana uygulanan GPSR ile değiştirilmiştir.Kaynak: 2001/95/AT sayılı Direktif

General Product Safety Regulations 2005Yasal terim

Eski AB Direktifi 2001/95/AT'yi iç hukuka aktaran ve Büyük Britanya'da hâlâ yürürlükte olan Birleşik Krallık mevzuatı. GPSR kısaltmasını paylaşır ama (AB) 2023/988'den farklı bir düzenlemedir; Madde 16 yükümlülüğünü yalnızca AB Tüzüğü doğurur. Kuzey İrlanda için ayrı düzenlemeler geçerlidir.Kaynak: SI 2005/1803, Birleşik Krallık

Ürün ailesiGrüner Baum sözleşme terimi

Bir GPSR kategorisi DEĞİLDİR. Grüner Baum'un fiyatlandırma birimidir: aynı kullanım amacı, malzeme yapısı, temel tasarım, üretim yöntemi ve güvenlik risklerini paylaşan ürünler tek aile olarak değerlendirilir; yalnızca renk veya bedende farklılaşan varyantlar normalde aile içinde kalır. Farklı kullanım amacı, malzeme, elektriksel özellik, yaş grubu veya özel mevzuat kapsamı ayrı bir aile oluşturur.Kaynak: Grüner Baum GmbH yayımlanmış koşulları

SKUGrüner Baum sözleşme terimi

Stok tutma birimi: renk veya beden gibi satılabilir tek bir varyant. Ticari bir tanımlayıcıdır, hukuki değil. Grüner Baum kabul edilen bir ürün ailesi içinde SKU sayısına sınır koymaz; bir modelin varyantları ücreti çoğaltmaz.Kaynak: Grüner Baum GmbH yayımlanmış koşulları

GPSR'nin kapsamıYasal terim

GPSR, aynı güvenlik yönünü düzenleyen özel bir AB mevzuatı bulunmadığı ölçüde, AB pazarına arz edilen veya piyasada bulundurulan tüketici ürünlerine uygulanır. Oyuncak veya elektrik mevzuatı gibi ürüne özel kurallar varsa önce onlar uygulanır, GPSR boşlukları doldurur.Kaynak: GPSR Madde 2

İstisnalarYasal terim

Tüzüğün kapsamadığı kategoriler: beşerî ve veteriner tıbbi ürünler, gıda ve yem, canlı bitki ve hayvanlar, hayvansal yan ürünler, bitki koruma ürünleri, hava araçları ve antikalar. Kullanımdan önce onarım veya yenileme için tedarik edilen ikinci el ürünler de, tedarikçi bunu bildirdiği sürece kapsam dışındadır.Kaynak: GPSR Madde 2(2)

Genel güvenlik gerekliliğiYasal terim

Ekonomik operatörlerin yalnızca güvenli ürünleri piyasaya arz etmesi veya bulundurmasına ilişkin temel yükümlülük. Tüzüğün geri kalanının desteklediği yükümlülük budur; bir ürün her belge kuralını karşılayıp yine de bu gerekliliği karşılayamayabilir.Kaynak: GPSR Madde 5

Ciddi riskYasal terim

Hızlı müdahale ve takip gerektiren, etkileri ani olmayabilen risk. Sınıflandırma önemlidir çünkü daha hızlı makam bildirimini tetikler; pratikte rutin bir düzeltme ile acil bir geri çağırma arasındaki farktır.Kaynak: GPSR Madde 3

Piyasadan çekmeYasal terim

Tedarik zincirindeki bir ürünün piyasada bulundurulmasını engelleyen her önlem. Satışı durdurur ama tüketiciden herhangi bir şey iade etmesini istemez — o geri çağırmadır.Kaynak: GPSR Madde 3

Geri çağırmaYasal terim

Tüketiciye zaten ulaşmış bir ürünün iadesini sağlamaya yönelik her önlem. Geri çağırma ürüne sahip kişilere ulaşır; piyasadan çekme yalnız tedarik zincirine. İkisi sürekli karıştırılır ve farklı bildirim yükümlülükleri doğurur.Kaynak: GPSR Madde 3 ve Madde 35

İzlenebilirlikYasal terim

Bir ürünü tanımlayabilme ve tedarik zinciri boyunca izleyebilme; ürünün veya ambalajının üzerindeki tip, parti ya da seri numarasıyla desteklenir. Komisyon belirli ürünler için gelişmiş bir izlenebilirlik sistemi isteyebilir.Kaynak: GPSR Madde 18 ve Madde 9(5)

EPR — genişletilmiş üretici sorumluluğuKomşu rejim, GPSR değil

GPSR DEĞİL. EPR sistemleri üreticileri ambalaj, elektrikli ekipman ve pillerin kullanım ömrü sonu masraflarına katlandırır ve genellikle ayrı bir ulusal yetkili temsilci ister. EPR temsilcisi, GPSR Madde 16 Sorumlu Kişisi DEĞİLDİR ve EPR kaydı Madde 16'yı karşılamaz.Kaynak: ulusal ambalaj, WEEE ve pil mevzuatı

PPWRKomşu rejim, GPSR değil

GPSR DEĞİL. AB ambalaj kuralları ambalaj tasarımını, geri dönüştürülebilirliği ve atık yükümlülüklerini düzenler. Ambalaj yetkili temsilcisi yalnız bu görevleri kapsar; içindeki ürün için GPSR Madde 16 rolünü üstlenmez.Kaynak: AB ambalaj ve ambalaj atığı mevzuatı

UKCAKomşu rejim, GPSR değil

GPSR değil ve bir AB işareti değil. Birleşik Krallık uygunluk işareti, Büyük Britanya pazarına İngiliz kurallarına göre arz edilen ürünler için geçerlidir. AB Sorumlu Kişi ataması UKCA hakkında hiçbir şey söylemez; tersi de geçerlidir.Kaynak: Birleşik Krallık uygunluk mevzuatı

Onaylanmış kuruluşKomşu rejim, GPSR değil

Bir GPSR kavramı DEĞİL. Onaylanmış kuruluş, oyuncak ya da makine mevzuatı gibi özel AB mevzuatı uyarınca görevlendirilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşudur. GPSR onaylanmış kuruluş istemez ve onay vermez; dolayısıyla hiçbir kuruluş bir ürünü GPSR'ye uygun olarak belgelendiremez.Kaynak: ürüne özel AB uygunluk mevzuatı

DağıtıcıYasal terim

Tedarik zincirinde üretici ve ithalatçı dışında kalan, ürünü piyasada bulunduran her operatör. Dağıtıcı satıştan önce ürünün gerekli üretici ve Sorumlu Kişi bilgilerini ve gerekli uyarıları taşıdığını doğrulamalı; güvensiz olduğunu bildiği ya da varsayması gereken bir ürünü tedarik etmemelidir.Kaynak: GPSR Madde 3 ve Madde 12

Çevrim içi pazaryeriYasal terim

Tüketicilerin tacirlerle mesafeli sözleşme kurmasına imkân veren aracı hizmet sağlayıcısı. Pazaryerlerinin kendi yükümlülükleri vardır: tek temas noktası kaydı, makam kararlarının uygulanması ve arayüzün satıcıların Madde 19 bilgilerini gösterebileceği şekilde tasarlanması. Pazaryeri, listelediği ürünlerin Sorumlu Kişisi DEĞİLDİR.Kaynak: GPSR Madde 3 ve Madde 22

Piyasada bulundurmaYasal terim

Bir ürünün ticari faaliyet çerçevesinde Birlik pazarında dağıtım, tüketim veya kullanım için her türlü tedariki. Piyasaya arzdan ayrılır: piyasaya arz yalnızca İLK tedariktir, sonraki her satış bir bulundurmadır.Kaynak: GPSR Madde 3

Esaslı değişiklikYasal terim

Piyasada bulunan bir üründe güvenliğini etkileyen değişiklik. Böyle bir değişikliği yapan kişi o ürün bakımından üretici sayılır ve üreticinin yükümlülüklerini üstlenir — yenileyenleri, ürün birleştirenleri ve satın alma sonrası ürünü değiştirip yeniden satan herkesi kapsayan bir kural.Kaynak: GPSR Madde 13

Kaza bildirimiYasal terim

Üreticinin, piyasaya arz ettiği bir ürünün ölüm ya da ciddi sağlık sonuçlarıyla sonuçlanan bir kazaya yol açması hâlinde Safety Business Gateway üzerinden makamlara bildirimde bulunma yükümlülüğü. Risk bildirim yükümlülüğünden ayrıdır ve ürün uygun sanılıyor olsa bile uygulanır.Kaynak: GPSR Madde 20

Uyarılar ve güvenlik bilgileriYasal terim

Ürünle birlikte, satıldığı üye devletteki tüketicilerin kolayca anlayabileceği bir dilde verilmesi gereken talimat ve güvenlik bilgileri; dili o üye devlet belirler. Açık uyarılar güvensiz bir ürünü güvenli yapmaz — genel güvenlik gerekliliğinin yerine değil, ona ek olarak gerekir.Kaynak: GPSR Madde 9(7)

Ürün tanımlamasıYasal terim

Belirli bir ürünü tanımlanabilir kılan tip, parti ya da seri numarası veya başka bir unsur; ürünün ya da ambalajının üzerinde bulunur. Bu olmadan geri çağırma etkilenen partiyle sınırlandırılamaz ve her şeyi kapsamak zorunda kalır.Kaynak: GPSR Madde 9(5)

YaptırımlarYasal terim

Tüzük, üye devletlerin ihlaller için etkili, orantılı ve caydırıcı yaptırımlar belirlemesini ve bunları Komisyon'a bildirmesini ister. Dolayısıyla tutarlar ulusal olarak belirlenir ve üye devletten devlete değişir; AB genelinde tek bir GPSR para cezası YOKTUR.Kaynak: GPSR Madde 44

Dijital Ürün PasaportuKomşu rejim, GPSR değil

GPSR DEĞİL. Dijital ürün pasaportu AB ekotasarım kuralları üzerinden geliyor ve ürün grubu bazında sürdürülebilirlik ile döngüsellik verisi taşıyor. Kendi takvimi var; Madde 16 yükümlülüğünün yerine geçmez, onu karşılamaz ve genişletmez.Kaynak: AB ekotasarım mevzuatı

WEEEKomşu rejim, GPSR değil

GPSR DEĞİL. WEEE elektrikli ve elektronik ekipmanın toplanması ve geri dönüşümünü düzenler; genellikle kendi ulusal kaydını ve birçok devlette ayrı bir yetkili temsilci ister. WEEE temsilcisi GPSR Madde 16 rolünü ÜSTLENMEZ.Kaynak: AB elektrikli ve elektronik atık mevzuatı

REACHKomşu rejim, GPSR değil

GPSR DEĞİL. REACH kimyasal maddeleri düzenler; eşyalardaki kısıtlı maddeleri ve yüksek önem arz eden maddelerin bildirim yükümlülüğünü kapsar. Bir ürün REACH'e uygun olup yine de GPSR'nin genel güvenlik gerekliliğini karşılamayabilir; sorumlu roller de farklıdır.Kaynak: (AT) 1907/2006 sayılı Tüzük

RoHSKomşu rejim, GPSR değil

GPSR DEĞİL. RoHS elektrikli ve elektronik ekipmanda belirli tehlikeli maddeleri kısıtlar ve o mevzuatın kendi uygunluk yolu ile CE işareti üzerinden gösterilir. Madde 16 ekonomik operatörü hakkında hiçbir şey söylemez.Kaynak: elektrikli ekipmanda tehlikeli maddelere ilişkin AB mevzuatı

Piyasa gözetim makamı (Almanya)Yasal terim

Almanya'da piyasa gözetimi tek bir federal kurumun değil, EYALETLERİN (Länder) yürütme görevidir; dolayısıyla size hangi makamın ulaşacağı ürünün hangi eyalette görüldüğüne bağlıdır. Marktüberwachungsgesetz görev çerçevesini çizer: ürünleri denetlemek, düzeltici önlem emretmek ve ihlalleri yaptırıma bağlamak.Kaynak: BAuA; Marktüberwachungsgesetz (MüG)

BAuAYasal terim

Almanya Federal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü. ProdSG ve MüG kapsamında ürün güvenliği görevleri yürütür; eyalet, federal ve Avrupa düzeyindeki piyasa gözetim makamları arasındaki arayüzdür ve Almanya'nın ulusal Safety Gate temas noktasıdır.Kaynak: Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin

ProdSGYasal terim

Alman Ürün Güvenliği Kanunu. (AB) 2023/988'e uyarlanmasına ilişkin tasarı, 25 Ekim 2023 tarihli bir bakanlık taslağıydı ve 20. yasama döneminde 25 Mart 2025'e kadar tamamlanamadığı için süreklilik ilkesiyle düştü; bakanlık yeni bir tasarının tekrar sunulacağını belirtiyor. GPSR bir AB Tüzüğü'dür ve bu ulusal süreçten bağımsız olarak Almanya'da DOĞRUDAN uygulanır.Kaynak: Alman Produktsicherheitsgesetz; BMAS yasama sayfası

MüG — MarktüberwachungsgesetzYasal terim

Piyasa gözetiminin kapsamını belirleyen Alman kanunu: piyasada bulundurulan ürünleri denetlemek, izlemek ve ihlalleri yaptırıma bağlamak. Alman bir makamın GPSR konusunda hareket ettiği ulusal çerçeve budur.Kaynak: Alman Marktüberwachungsgesetz

GPSR AB Sorumlu Kişi | Grüner Baum (2026) →